Türkiye Ürün İhtisas Borsası’nın (TÜRİB) 26 Temmuz 2019 tarihinde faaliyete geçirdiği Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) Piyasası, yedinci yılını geride bırakıyor. Bu dönemde Borsa’da 458 milyar TL (18.830 Milyon USD) değerinde 63,4 milyon ton tarım ürünü el değiştirdi. TÜRİB’in faaliyete geçtiği dönemde yaklaşık 4 milyon ton olan lisanslı depoculuk sisteminin toplam saklama kapasitesi, dört kata yakın artarak 15,1 milyon tona ulaştı.
Yedinci yılında tarım emtialarına yönelik işlem hacmini ve piyasa derinliğini önemli ölçüde artıran TÜRİB; sektörün dijital dönüşümüne öncülük eden, şeffaflığı güçlendiren ve risk yönetimine odaklanan çalışmalarıyla tarım piyasalarının gelişimine katkı sağlamayı sürdürmektedir.
GIDA ARZ GÜVENLİĞİNİN TEMİNATI LİSANSLI DEPOCULUK DÖNÜŞÜYOR
TÜRİB’de işlem gören ELÜS’e konu tarım ürünleri, Ticaret Bakanlığı tarafından faaliyet izni verilen modern lisanslı depolarda güvenli ve sağlıklı koşullarda saklanmaktadır. Türkiye genelinde 380 farklı lokasyonda hizmet veren lisanslı depo sayısı 287’e ulaşmıştır. Toplam saklama kapasitesinin 15,1 milyon tona yükselmesiyle birlikte, Türkiye’nin son beş yıllık ortalama hububat rekoltesinin yaklaşık yüzde 41’ini depolayabilecek bir kapasiteye erişilmiştir.
Lisanslı depoculuk sisteminin gözetim ve denetim kapasitesini güçlendirmek amacıyla Lisanslı Depoculuk Denetim A.Ş., TOBB ve TÜRİB ortaklığında 2026 yılı başında kurulmuştur. TÜRİB Ar-Ge Merkezi tarafından geliştirilen ve ilk fazının 2027 yılı başında devreye alınması beklenen LİDBİS (Lisanslı Depoculuk Bilgi Sistemi) Projesi ile de lisanslı depolarda muhafaza edilen fiziksel ürünlerle bu ürünlere ilişkin elektronik kayıtlar arasındaki uyumun daha etkin ve kapsamlı biçimde izlenmesi ve analiz edilmesi amaçlanmaktadır.
DİJİTAL DÖNÜŞÜMDE ÖDÜLLÜ PROJE
TÜRİB, piyasa izleme ve gözetim süreçlerinde yapay zekâ teknolojilerinden yararlanarak geliştirdiği “Veriden Güvene: Türkiye Ürün İhtisas Borsasında Yapay Zekâ ile Piyasa Güvenilirliği” adlı projesiyle International Data Corporation (IDC) tarafından düzenlenen IDC DX 2026 Dijital Dönüşüm Zirvesi’nde ödüle layık görüldü. Ödül, yapay zekâ teknolojileriyle kurumsal ölçekte değer üreten projelerin değerlendirildiği “Yapay Zekâda İnovasyonun Sesleri” kategorisinde alındı.
Bu başarı, TÜRİB’in piyasa güvenilirliğinin güçlendirilmesi, işlemlerin etkin biçimde izlenmesi ve risklerin erken aşamada tespit edilmesine yönelik teknoloji ve Ar-Ge odaklı yaklaşımını ortaya koymaktadır.
TÜRİB YENİ PİYASALARLA BÜYÜYOR
TÜRİB, tarıma dayalı finansal ürünlerin geliştiği ve çeşitlendiği bir finansal merkez olma vizyonuyla çalışmalarını sürdürmektedir. Bu doğrultuda Vadeli İşlem Piyasası, Uluslararası Ürün Piyasası ve Teverruk Piyasası’nın faaliyete geçirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir.
Etkin Risk Yönetimi için TÜRİB Vadeli İşlem Piyasası
2026 yılının son çeyreğinde devreye alınması hedeflenen Vadeli İşlem Piyasası ile üretici, tüccar, sanayici ve yatırımcıların tarımsal ürünlerde fiyat risklerini daha etkin biçimde yönetebilmeleri amaçlanmaktadır. Piyasanın aynı zamanda finansal yatırımcılara portföy çeşitlendirme imkânı sunması ve tarım piyasalarında fiyat oluşumunun daha öngörülebilir hale gelmesini desteklemesi beklenmektedir.
İlk aşamada ekmeklik buğday ve mısır ELÜS’leri ile bu ürünlere ilişkin TÜRİB fiyat endekslerinin dayanak varlık olarak kullanılması planlanmaktadır. ELÜS’e dayalı sözleşmelerde fiziki teslimat, TÜRİB endekslerine dayalı sözleşmelerde ise nakdi uzlaşma öngörülmektedir. Piyasa’ya takas, risk, teminat ve temerrüt yönetimi hizmetleri Takasbank tarafından verilecektir.
Vadeli İşlem Piyasası ile spot ve türev piyasalar arasında etkin bir entegrasyon kurularak fiyat keşfinin, risk yönetiminin ve piyasa derinliğinin birlikte geliştirilmesi hedeflenmektedir.Antrepolardaki Ürünlerde TÜRİB Uluslararası Ürün Piyasası ile Şeffaf Ticaret
Uluslararası Ürün Piyasası ile Ticaret Bakanlığının izniyle faaliyet gösteren antrepolarda bulunan tarım ürünlerinin TÜRİB üzerinden güvenli, şeffaf, kayıtlı ve izlenebilir biçimde alınıp satılması amaçlanmaktadır.
Piyasada işlem görecek ürünlerin menşei, antrepo, kalite ve analiz bilgilerinin tanımlanması ve alım satım işlemlerinin belirli kurallar, teslim süreleri ve ödeme-takas mekanizmaları çerçevesinde gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.
Açılacak bu yeni piyasa ile Türkiye’nin uluslararası tarım ürünleri ticaretindeki kavşak konumundan faydalanarak uluslararası ürün ticaretinde bir merkez olma hedefine katkıda bulunulması ve antrepo bazlı fiziki ürün ticaretinin daha kurumsal bir yapıya kavuşturulması hedeflenmektedir. Piyasa’nın 2026 yılının üçüncü çeyreğinde devreye alınması hedeflenmektedir.
Katılım Finansında Kısa Vadeli Fon Temini için TÜRİB Teverruk Piyasası
Mevzuat altyapısının tamamlanmasının ardından faaliyete geçirilmesi planlanan Teverruk Piyasası ile katılım finansı ilkelerine uygun kısa vadeli fon temini amacıyla ELÜS üzerinden emtia alım satım işlemlerinin gerçekleştirilmesi hedeflenmektedir.
Faaliyete geçişinde yedinci yılı geride bırakan TÜRİB, ELÜS Piyasası’ndaki mevcut altyapısını güçlendirirken yeni piyasa ve ürünlere yönelik çalışmalarıyla Türkiye’nin tarım emtia piyasalarında daha şeffaf, derin, öngörülebilir ve uluslararası sistemle bütünleşmiş bir yapı oluşturulmasına katkı sağlamayı sürdürüyor.
Admin
