Advert
Advert
manisa escort hatay escort
istanbulmd.com
Yöneticinin Kooperatifle Ticari İşlem Yasağı
Özgür Parmaksız

Yöneticinin Kooperatifle Ticari İşlem Yasağı

Bu içerik 250232 kez okundu.
Reklam

 

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu md. 59/6 uyarınca “Yönetim kurulu üyeleri ve kooperatif personeli ortaklık işlemleri dışında kendisi veya başkası namına, bizzat veya dolaylı olarak kooperatifle kooperatif konusuna giren bir ticari muamele yapamaz.”  bu hükme aykırı davranışlar aynı Kanunun Ek md.2/1 fıkrasında yaptırıma bağlanmıştır.

Madde gerekçesinde, kooperatif yöneticileri ile personeline, kooperatifle iş yapma yasağı getirilerek yönetici ve personelin bu yolla menfaat temin etmeleri ve tartışmalı işlemlere girmelerinin önlenmesi amaçlanmıştır.

Kanunun anılan hükmü kapsamının belirlenmesi bakımından, madde de aranan şartlar ile madde gerekçesinde açıklanan amacın değerlendirilmesinde yarar görülmektedir. Buna göre bir iş yapma yasağından söz edilebilmesi için;

1) İşin bir ticari iş (ticari muamele) olması,

2) Bu ticari işin kooperatifin konusuna girmesi,

3) Ticari işin yönetim kurulu üyeleri veya kooperatif personeli ile kooperatif arasında yapılması,

4) İşin ortaklık işlemleri dışında kendileri veya başkası namına, bizzat veya do­laylı olarak yapılması, şartlarının birlikte gerçekleşmiş olması aranmıştır.

O halde, yönetim kurulu üyeleri kendileri veya başkaları adına bizzat veya dolaylı olarak kooperatifle ticari muamele yapamazlar. Bu yasağın bir sınırı var mı? Aynı maddede bu sınırın istinası ortaklık işlemleri olarak açıklanmıştır. Buna göre; kooperatif yönetim kurulu üyeleri kendileri ve başkaları adına doğrudan ve dolaylı olarak, kooperatifle, kooperatif konusuna giren ticari iş yapamayacak. ancak, ticari mahiyette olmayan ve kooperatif faaliyetlerinin devamı için gerekli bulunan destek hizmetlerinin, örneğin: kooperatif muhasebesinin tutulması, kooperatife vekil olunması vb. hizmetlerin ticari muamele yapma yasağı kapsamında değerlendirilmeyecektir. Çünkü bu ve benzeri işler, kooperatifin konusuna giren birer ticari muamele olmayıp, kooperatifin amacını ya da konusunu gerçekleştirmek için destek hizmetleri niteliğinde bir serbest meslek faaliyetidirler. Yapılan iş kooperatifin konusuna girmiyor ise veya ticari mahiyette değilse ilgililerin Kanunun Ek 2 nci maddesine göre cezai sorumluluğuna gitmek ve yapılan işi Borçlar Kanunu hükümlerine göre batıl saymak mümkün görülmemektedir.

Diğer yandan yönetim kurulu üyelerinin yakınlarının, bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilemeyeceği hususu ayrı bir tartışma konusunu oluşturmaktadır. Kanunun lafzına göre, yönetim kurulu üyelerinin akrabalarını bu kapsamda değerlendirme olanağı bulunmamaktadır. Ancak, maddenin gerekçesinde, bu maddenin düzenlenme nedeni, yönetim kurulu üyelerinin menfaat temin etmelerini ve tartışmalı işlemlere girmelerini önlemek olarak açıklandığına göre; bir yönetim kurulu üyesinin hangi derecede olursa olsun kan ve evlenme hısımlarından birinin kooperatif konusuna giren ticari işleri üstlenmesi halinde, yönetim kurulu üyesinin, bu ticari işten kendisine veya işi üstlenen akrabasına doğrudan ya da dolaylı şekilde özel bir menfaat(olağan ticari ve/veya serbest meslek kazanç hariç) yahut bu kastla hareket edip etmediğinin araştırılması gerekir.  Eğer özel bir menfaat temini söz konusu değilse kooperatif yönetim kurulu üyesinin akrabası olan bir kişi ile kooperatif arasında yapılan ticari sözleşmenin geçersiz kabul edilmesi hukuka uygun olmayacağı gibi, bir sözleşmenin geçerli olup olmadığının tespitinin ancak yargı kararı ile mümkün olduğu ve buna bağlı olarak yönetim kurulu üyesinin Kanunun ek 2 nci maddesine göre cezai sorumluluğuna gidilmesinin ceza kuralının genişletici yoruma tabi tutulamayacağı temel prensibine aykırılık oluşturacağı düşünülmektedir. 

Sonuç olarak yukarıda açıklanan çerçevede; 

1) Kooperatif yönetim kurulu üyeleri ve memurlarının, doğrudan veya dolaylı olarak kooperatifle kooperatif konusuna giren bir ticari muamele yapamayacakları, aksi yönde bir uygulama bulunmakta ise bunun cezai sorumluğa yol açacağı, ayrıca mahkemece sözleşmenin geçersizliğinin tespit edilebileceği ve bu nedenle bir zarar oluşmuş ise hukuki sorumluluk doğuracağı,

2) Yönetim kurulu üyelerinin kooperatifle, kooperatifin amacını gerçekleştirmek için ihtiyaç duyduğu destek hizmetlerine yönelik serbest meslek faaliyeti kapsamında hukuki muamele yapabilecekleri, bu hukuki muameleden dolayı doğrudan hukuki ve cezai sorumluluğa gidilemeyeceği, madde gerekçesine uygun olarak olağan hizmet bedeli dışında, özel bir menfaat temin edilip edilmediğinin araştırılması ve buna göre ilgililer hakkında işlem yapılması gerektiği,  

3) Kooperatif yönetim kurulu üyelerinin ve memurlarının akrabalarının, kooperatifle kooperatif konusuna giren bir ticari muamele ve kooperatifin amacını gerçekleştirmek için ihtiyaç duyduğu serbest meslek faaliyetleri kapsamında hukuki muamele yapabilecekleri,

4) Ancak;

4.1) Yönetim kurulu üyesinin akrabalarıyla yapılan ticari muamelenin, geçekte yönetim kurulu üyesinin dolaylı olarak kooperatifle girdiği bir ticari muamele olup olmadığının araştırılması ve incelenmesi gerektiği, bu yönde bir tespite ulaşılması halinde, bir nolu sıradaki açıklamaların bu durum içinde geçerli olduğu,

4.2.) Yönetim kurulu üyesinin akrabalarıyla yapılan ticari muamele ve diğer hukuki işlemler çerçevesinde; yönetim kurulu üyesinin bir menfaat temin edip etmediği ile yönetim kurulu üyesinin akrabasına olağan ticari ve mesleki kazancı aşan bir menfaat temin edilip edilmediğinin ve kooperatifin bir zararının olup olmadığının araştırılması ve incelenmesi gerektiği, bu çerçevede kooperatifin bir zararının varlığına ilişkin delil ve belgelere ulaşılması halinde, bundan dolayı yönetim kurulu üyelerinin hukuki sorumluluklarının doğabileceği,  ancak, cezai sorumluluklarına gidilmesinin mümkün olamayacağı düşünülmektedir.

 

Av.Özgür PARMAKSIZ

 

Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
'İstanbul'da üretip 230 noktaya sattık'
'İstanbul'da üretip 230 noktaya sattık'
Sıfır otomobilde güz kampanyaları dikkati çekiyor
Sıfır otomobilde güz kampanyaları dikkati çekiyor